تبلیغات
Geological groups of Aran & Bidgol - نقش توسعه ی شهری برآلودگی سفره ی آب زیرزمینی

چكیده:

افزایش سریع وسعت و جمعیت شهرها در طی چند دهه گذشته از یك طرف سبب برداشت زیاد از منابع آب زیرزمینی شده و از طرف دیگرتخلیه فاضلاب شهری به سفره آب زیرزمینی آلودگی سفره را به همراه داشته است. مطالعه حاضر نشان میدهد كه غلظت نیترات می تواند در مناطق با بافت خاك درشت دانه به چند برابر حد مجاز برسد. همچنین غلظت یونهای فسفات نیز نشان دهنده آلودگی سفره آب زیرزمینی با فاضلاب خانگی میباشد.آلودگی آب زیرزمینی در نواحی شهری از منابع مختلف تركیبات شیمیایی آلی و غیرآلی است، برای مثال هوای آلوده، بارش و نشت از آسفالت خیابانها، روشهای نادرست در دفع مواد زائد، سرب خارج شده از اگزوز اتومبیلها، دفع نادرست صنایع داخلی و مكانهای صنعتی و تجاری همچنین آفت كش شهری یك مسئله مهم در آلودگی می باشد.

مقدمه:

در نواحی شهری نشت فاضلاب شهری عامل اصلی در آلودگی سفره های زیرزمینی بوده واثرات ناشی از شهرسازی بر منابع آبهای زیرزمینی یكی از موضوعات مهم زیست محیطی و مورد علاقه تحقیق در سالهای اخیر است مشكل آلودگی آب زیرزمینی در شهرهای واقع بر سفره های آبرفتی شدیدتر میباشد. بطور طبیعی سفره های آبرفتی آلودگی وارده به سفره را كاهش میدهنداما در صورتی كه حجم آلودگی وارده بیش از ظرفیت تصفیه طبیعی خاك باشد،موجب آلودگی منابع آب زیرزمینی خواهد شد. قدرت تصفیه خاك به نفوذپذیری خاك، دبی فاضلاب ورودی، ضخامت منطقه غیراشباع، شدت آلودگی و غیره خواهدداشت. در شهرهایی كه فاقد شبكه گردآوری فاضلاب میباشند و پساب خانگی مستقیماً به آبرفت وارد میشود به مرورزمان قدرت تصفیه كنندگی خاك كاهش یافته و آب آلوده به سفره آب زیرزمینی وارد خواهد شد. افزایش سطح آب و كاهش ضخامت منطقه غیر اشباع از جمله دلایل دیگر گسترش سریع آلودگی است .آلودگی با منشأ فاضلاب خانگی سبب افزایش غلظت یون فسفات، كلراید، نیترات و نیتریت و باكتریهای كلیفورم در آب زیرزمینی خواهد شد.درمناطق شهری كشتارگاهها،قبرستانهای قدیمی و محلهای قبلی دپوی زباله از جمله مناطق شدید آلوده هستند. در اطراف قبرستانها معمولاً غلظت یون فسفات خیلی بیشتر از سایر مناطق شهر میباشد.

تجزیه و تحلیل :

غلظت نیترات، نیتریت وآمونیاك:

نیتروژن عنصر اصل

چكیده:

افزایش سریع وسعت و جمعیت شهرها در طی چند دهه گذشته از یك طرف سبب برداشت زیاد از منابع آب زیرزمینی شده و از طرف دیگرتخلیه فاضلاب شهری به سفره آب زیرزمینی آلودگی سفره را به همراه داشته است. مطالعه حاضر نشان میدهد كه غلظت نیترات می تواند در مناطق با بافت خاك درشت دانه به چند برابر حد مجاز برسد. همچنین غلظت یونهای فسفات نیز نشان دهنده آلودگی سفره آب زیرزمینی با فاضلاب خانگی میباشد.آلودگی آب زیرزمینی در نواحی شهری از منابع مختلف تركیبات شیمیایی آلی و غیرآلی است، برای مثال هوای آلوده، بارش و نشت از آسفالت خیابانها، روشهای نادرست در دفع مواد زائد، سرب خارج شده از اگزوز اتومبیلها، دفع نادرست صنایع داخلی و مكانهای صنعتی و تجاری همچنین آفت كش شهری یك مسئله مهم در آلودگی می باشد.

مقدمه:

در نواحی شهری نشت فاضلاب شهری عامل اصلی در آلودگی سفره های زیرزمینی بوده واثرات ناشی از شهرسازی بر منابع آبهای زیرزمینی یكی از موضوعات مهم زیست محیطی و مورد علاقه تحقیق در سالهای اخیر است مشكل آلودگی آب زیرزمینی در شهرهای واقع بر سفره های آبرفتی شدیدتر میباشد. بطور طبیعی سفره های آبرفتی آلودگی وارده به سفره را كاهش میدهنداما در صورتی كه حجم آلودگی وارده بیش از ظرفیت تصفیه طبیعی خاك باشد،موجب آلودگی منابع آب زیرزمینی خواهد شد. قدرت تصفیه خاك به نفوذپذیری خاك، دبی فاضلاب ورودی، ضخامت منطقه غیراشباع، شدت آلودگی و غیره خواهدداشت. در شهرهایی كه فاقد شبكه گردآوری فاضلاب میباشند و پساب خانگی مستقیماً به آبرفت وارد میشود به مرورزمان قدرت تصفیه كنندگی خاك كاهش یافته و آب آلوده به سفره آب زیرزمینی وارد خواهد شد. افزایش سطح آب و كاهش ضخامت منطقه غیر اشباع از جمله دلایل دیگر گسترش سریع آلودگی است .آلودگی با منشأ فاضلاب خانگی سبب افزایش غلظت یون فسفات، كلراید، نیترات و نیتریت و باكتریهای كلیفورم در آب زیرزمینی خواهد شد.درمناطق شهری كشتارگاهها،قبرستانهای قدیمی و محلهای قبلی دپوی زباله از جمله مناطق شدید آلوده هستند. در اطراف قبرستانها معمولاً غلظت یون فسفات خیلی بیشتر از سایر مناطق شهر میباشد.

تجزیه و تحلیل :

غلظت نیترات، نیتریت وآمونیاك:

نیتروژن عنصر اصلی برای همه ارگانیسم ها است و منشأ اصلی آن از نیتروژن اتمسفر میباشد. آلودگی نیتراته توسط فعالیتهای بشری رخ میدهند زائده های صنعتی وشهری منبع اصلی بوجودآورنده تركیبات نیتروژن در آب هستند. مواد ازت دار بطرق مختلف مانند تماس منابع آب با فاضلاب و اكسیداسیون مواد آلی ازت دار نظر پروتئینها ایجاد می شوند . آمونیاك حاصله هم پس از مدتی به نیتریت اكسیده شده و نیتریت هم به نیترات تبدیل می شود آمونیاك در درجه اول و سپس نیتریت باعث آلودگی شدید آب میشوند وجود نیتریت(NO2) و نیترات(NO3) در آبهای شهری بر حسب میلی گرم در لیتر ازت،بیان شده و نباید بیش از 10 باشد.كل ازت اكسید شده برابر با ازت نیتریت و نیترات است. نیتریت مرحله میانی اكسایش ازت دراكسید شدن بیوشیمیایی آمونیاك و تبدیل آن به نیترات است.

غلظت كلراید:

كلراید یك یون محافظه كار است و منبع آن از فاضلاب خانگی است آبی كه كلرور آن زیاد است شوربوده و میزان استاندارد آن باید250میلیگرم در لیتر باشد.

غلظت سولفات:

مقدار مجاز آن حدود 250ppm است . تركیبات بسیار غلیظ آنها بصورتهای سدیم , پتاسیم و منیزیم در آب ایجاد طعم كرده و موجب بیماریهای مختلف می گردند با توجه به این كه این مواد ازشوینده ها و فاضلابها منشا می گیرد می توان گفت كه مهمترین علت آلودگی سفره آب زیرزمینی شهرها نشت فاضلابی میباشد. بالابودن نیتریت، آمونیاك و كلرور در آب زیرزمینی نیز نشانه ای از آمیختگی آن با فاضلاب شهری است.

غلظت فسفات:

میزان فسفات درآبهای تقریباآلوده در محدوده 72/2-16/ میلی گرم در لیتر متغیر میباشدواز آنجایی كه میزان فسفات در فاضلاب خانگی بین 4تا15 میلی گرم در لیتر میباشد، منشأ آن از طریق مواد دفعی انسان (عمدتاادرار) و شوینده ها(50تا60درصد)است(خزائی،1380). منبع طبیعی تركیبات فسفر در آب، هوازدگی سنگهای فسفردار و تجزیه مواد آلی میباشد. مقدار متوسط تركیبات فسفر در آبهای زیرزمینی طبیعی در حدود 02/0 میلی گرم در لیتر بر حسب فسفر میباشد(خزائی،1380). بنابراین می توان غلظت بالای آن را در چاههای محدوده شهری به آلودگی فاضلابی نسبت داد.

غلظت سیانور ( CN ) :

 آنیونی است كه به ندرت در آب دیده می شود ولی متاسفانه از طریق پس آبهای صنعتی وارد محیط زیست می گردد . این آنیون بشدت مسموم كننده  است  از اینرو وجود این تركیب در آبهای آشامیدنی غیر مجاز تلقی میشود .

بررسی دما-PH  و میزان یونها:

میزان دما در چاههای آلوده نسبت به غیر آلوده تقریباً پایینتراست. PH  آبهای آلوده بیشتربه طرف اسیدی شدن میل میكند. اگرآب شامل مواد آلی باشد، این مواد سبب كاهش در پتانسیل ردوكس تغذیه شهری شده و باعث حل دی اكسیدكربن میشود، و در كاهش PH  نیزموثرمی باشد.PH  یكی از عواملی است كه نحوه حضور كربن اكسید شده را در آب كنترل میكند علت اصلی اسیدی نبودن PH  برخی ازآبهای زیرزمینی وجود بیكربنات است میزان آنیونها در نمونه های غیر آلوده به صورت    HCO3 > SO4 > Cl        ودرنمونه های آلوده به صورتSO4 > HCO3 > Clاست،میزان كاتیونهادر آب نیزبیشتربه صورت Na > Ca > Mg می باشد.

آلودگی میكروبی:

كیفیت میكروبی منابع آب معمولاً بر اساس تعداد و تكرار انواع خاصی از باكتریها تعیین میگردد. كلیفورمها به عنوان عمده ترین شاخص كیفیت میكروبی منابع آب میباشد كه به وفور در مدفوع انسان و سایر حیوانات خونگرم یافت میشود.متداولترین باكتری در گروه كلیفورم را اشتریشیاكلی تشكیل میدهد كه شاخص آلودگی مدفوعی آب است(خزائی،1380). ازتمام باكتریهائی كه در آبها یافت میشوند تنها تعداد كمی برای سلامتی انسان مضر میباشند و از آنجا كه شناخت باكتریهای بیماریزا از باكتریهای بی ضرر نیاز به آزمایشهای دقیق دارد و از سوی دیگر وجود یك باكتری حتی اگر خطرناك نباشد می تواند نشان دهنده وجود باكتریهای دیگر و از آن جمله باكتریها و یا میكروبهای بیماریزا باشد لذا در آب مورد استفاده برای آبرسانی باید تعداد موجودات ذره بینی بی ضرر نیز از حد معینی بیشتر نگردد. به عبارت دیگر وجود تعداد زیادی باكتری درآب احتمال وجود باكتریهای بیماریزا از قبیل میكروبهای بیماریزایی مانند حصبه و وبا را نیز بالا می برد. آبهایی كه با مدفوع انسان و یا حیوان آلوده میگردند ممكن است دارای باكتریهایی باشند كه موجب بیماریهای روده ای مانند اسهال خونی وتب روده و نظایر آن شوند. اگر در آب محیط مناسبی برای رشد این باكتریها نباشد در برابر نور خورشید و جریان آب و در نتیجه یك تصفیه طبیعی كم كم از بین میروند.

معروفترین و سر دسته باكتریهای موجود در مدفوع اشترشیاكلی و كلیفورمها میباشندكه زودتر از باكتریهای دیگر شناخته میشوند. نمونه گیری از چاههای با غلظت نیترات بالا نشان دهنده میزان بالای كلیفورم      مدفوعی در آنهااست كه آلودگی توسط فاضلاب مهمترین علت آن میباشد.البته باكلرزنی می توان میزان آلودگی میكروبی چاههای آب راتاحدزیادی كاهش داد.

نتیجه گیری :

بالا بودن نسبت NO3/Cl و SO4/Cl و نتایج آنالیز میكروبی آب مهمترین عامل آلودگی رافاضلابهای خانگی بیان می كند. شدت آلودگی چاهها در مناطق با بافت درشت دانه كه فاضلاب ورودی به زمین فرصت كمتری برای تصفیه دارد بیشتر است واز آنجا كه بخشی از چاههای آب شرب در این مناطق واقع شده اند این چاهها را در معرض آلودگی قرار میدهد. اكثر چاههای آلوده دربافت شنی خاك قرارگرفته اند ووجود قناتها در بافتهای قدیمی نیزمی تواند باعث انتقال آسان آلاینده ها به قسمتهای عمیق سفره شود. منشأ سولفات خیلی بالا در سفره آب زیرزمینی از فاضلابهای خانگی و همچنین وجود سازندهای گچی است. یك راه مهم برای جلوگیری از آلودگی بیشتر آب احداث شبكه استاندارد فاضلاب مركزی در شهر و هدایت این آبها بر روی سطح زمین در زمین های خارج شهر است كه مانع از آلودگی آبهای زیرزمینی میشود. همچنین میتوان از این آبهابعد ازتصفیه برای كشاورزی وآبیاری باغات استفاده كرد.

منابع وماخذ:

*علی جعفری قریه علی ،ناصر حافظی مقدس،غلام عباس كاظمی، كنفرانس زمین شناسی مهندسی ومحیط زیست ایران

*خزائی، ا.(1380) تاثیر گسترش شهر سازی بر كیفیت آب زیرزمینی

* سایت دانشنامه ی رشد 


طبقه بندی: محیط زیست،

تاریخ : جمعه 22 آبان 1394 | 12:04 | نویسنده : دکتر محسن اعتماد | نظرات
...لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.